Στις σύγχρονες και ιατρικά ανεπτυγμένες χώρες θεωρείται στην εποχή μας απαραίτητη η ετήσια γυναικολογική εξέταση στο πλαίσιο της προληπτικής ιατρικής για την προάσπιση της υγείας των γυναικών. Ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος περιλαμβάνει μία σειρά εξετάσεων με σκοπό την πρόληψη ή την έγκαιρη διάγνωση προβλημάτων, που σχετίζονται με το γυναικολογικό αναπαραγωγικό σύστημα.
Ο έλεγχος προτείνεται να ξεκινάει συνήθως ένα χρόνο μετά την έναρξη των σεξουαλικών επαφών ή μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας αν αυτό συμβεί σε ηλικία μικρότερη των 18 ετών και δεν υπάρχουν προβλήματα.
Μέρος του προληπτικού έλεγχου αποτελεί η γυναικολογική εξέταση.
Η εξέταση περιλαμβάνει:
- Την εξωτερική επισκόπηση των γεννητικών οργάνων (αιδοίου, μεγάλων και μικρών χειλέων). Γίνεται με γυμνό οφθαλμό ή με τη χρήση κολποσκοπίου για μεγένθυση της εξεταζόμενης περιοχής. Μπορούμε να διαγνώσουμε τοπικές φλεγμονές (αιδιοίτις), σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (π.χ. οξυτενή κονδυλώματα), ανωμαλίες διάπλασης (π.χ. υπερτροφία μικρών χειλέων, κλειτοριδομεγαλία) κ.α.
- Την επισκόπηση εσωτερικά του κόλπου και του τραχήλου. Γίνεται με γυμνό οφθαλμό ή με τη χρήση κολποσκοπίου για μεγένθυση και με τη βοήθεια ειδικού πλαστικού διαφανούς κολποδιαστολέα μίας χρήσης για την επισκόπηση της περιοχής. Μπορούμε να διαγνώσουμε τοπικές φλεγμονές (κολπίτις, τραχηλίτις), σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (π.χ. HPV, οξυτενή κονδυλώματα, χλαμύδια, γονόρροια), ανωμαλίες διάπλασης (π.χ. ατρησία κόλπου, διάφραγμα κόλπου, διπλό τράχηλο) κ.α.
- Aνάλογα με την περίπτωση την εσωτερική (από τον κόλπο) αμφίχειρη γυναικολογική εξέταση για ψηλάφηση της μήτρας και των ωοθηκών. Μέσω της γυναικολογικής εξέτασης μπορούμε να αποκλείσουμε πολλές παθολογικές καταστάσεις όπως φλεγμονές, συγγενείς ανωμαλίες αλλά και γυναικολογικούς όγκους (π.χ. ινομυώματα, κύστες ωοθηκών, κακοήθεις όγκους).
Η εξέταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί σε αρκετές περιπτώσεις φλεγμονών και σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως τα χλαμύδια δεν εμφανίζεται πάντα κάποιο σύμπτωμα και η διάγνωση συχνά τίθεται μόνο εργαστηριακά ή κλινικά από τη γυναικολογική εξέταση.
Οι παθήσεις αυτές δεν είναι σπάνιες και η έγκαιρη διάγνωσή τους μπορεί να έχει προληπτική σημασία στη διατήρηση της γονιμότητας της ασθενούς. Παράλληλα η εξέταση του κόλπου μπορεί να αναδείξει καθημερινά προβλήματα της σύγχρονης γυναίκας, τα οποία μπορεί ή ίδια να μην αντιλαμβάνεται ή να δυσκολεύεται, λόγω αμηχανίας της, να εξωτερικεύσει.
Στις περιπτώσεις που ακολουθεί της εξέτασης ενδοκολπικό υπερηχογράφημα μπορούμε μετά την επισκόπηση να αποφύγουμε την εσωτερική γυναικολογική εξέταση με το χέρι λόγω της φύσης της εξέτασης και κυρίως γιατί τις περισσότερες πληροφορίες μπορούμε να τις πάρουμε και μέσω του υπερηχογραφήματος.
Με βάση όλα τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι η τακτική ετήσια επίσκεψη στο γυναικολόγο και η προσεκτική εξέταση οδηγούν στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση καταστάσεων, που ενδέχεται να προβληματίσουν τη σύγχρονη γυναίκα και να συμβάλλουν έτσι στην προάσπιση της υγείας της.
Η φύση της εξέτασης είναι αναμφισβήτητα ιδιαίτερη από την πλευρά της γυναίκας, δεν παύει όμως να είναι μία απλή, ανώδυνη και σύντομη ιατρική εξέταση, αλλά καθοριστική για την υγεία της. Γίνεται με τη χρήση γαντιών και εργαλείων μίας χρήσης και είναι απόλυτα ασφαλής για την ασθενή. Πολύ σημαντικό είναι η εξεταζόμενη να νιώθει άνετα κατά την εξέταση, να παρέχεται ειδικός ξεχωριστός χώρος για να αλλάξει και κατάλληλη ενδυμασία για να φορέσει (ειδική φούστα ή ρομπα) και καλύμματα για τα πόδια (ποδονάρια ή παντόφλες μίας χρήσεως), ώστε να μην αισθάνεται “εκτεθειμένη” τουλάχιστον πριν την σύντομη εξέταση.
Ο ιατρός οφείλει να παρέχει τον απαραίτητο χρόνο για τη λήψη ιστορικού πριν την εξέταση και την αναφορά πιθανών συμπτωμάτων ή προβλημάτων από την ασθενή και να κάνει την εξεταζόμενη με τον τρόπο του να νιώθει όσο το δυνατόν πιό άνετα – ή έστω λιγότερο άβολα – εξηγώντας με λεπτομέρειες τα βήματα της εξέτασης και το σκοπό της. Στο τέλος της εξέτασης παρέχεται κατάλληλος χρόνος για την εξήγηση των ευρημάτων, τον καθορισμό της κατάλληλης θεραπείας ή παρακαλούθησης, όπου χρειάζεται και για την επίλυση πιθανών αποριών και παροχής συμβουλών για το μέλλον. Η επιτυχία της προληπτικής εξέτασης ώστε να είναι αποτελεσματική από ιατρικής άποψης αλλά και μία ευχάριστη εμπειρία για την εξεταζόμενη γυναίκα βασίζεται δημιουργία μίας σχέσης αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ ιατρού και ασθενούς με απόλυτο σεβασμό στις επιθυμίες, τις ιδιαιτερότητες και την προσωπικότητά της.
