Καισαρική Τομή

Η καισαρική τομή (ΚΤ) συγκαταλέγεται στις μείζονες κοιλιακές χειρουργικές επεμβάσεις. Συγκεκριμένα στην επέμβαση αυτή γίνεται τομή στο κοιλιακό και το τοίχωμα της μήτρας για την έξοδο μέσω της τομής του εμβρύου και του πλακούντα. Εφαρμόζεται στις περιπτώσεις εκείνες, όπου η διενέργεια κολπικού τοκετού δεν είναι εφικτή ή εγκυμονεί κινδύνους για την μητέρα ή το έμβρυο. Είναι μία επέμβαση συχνά σωτήρια για τη μητέρα και το νεογνό και πρέπει να εφαρμόζεται μόνο όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις. Η καισαρική τομή μπορεί να είναι προγραμματισμένη όταν έχει επιλεγεί ως μέθοδος τοκετού πριν τον τοκετό, ή επείγουσα όταν παραστεί ανάγκη  κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Το ‘‘επείγον’’ του χαρακτήρα της καισαρικής τοµής πρέπει να δηλώνεται µε βάση το ακόλουθο σχήµα κατηγοριοποίησης, προκειµένου να επιτυγχάνεται ξεκάθαρη επικοινωνία µεταξύ των επαγγελματιών υγείας, ώστε να µη χάνεται πολύτιµος χρόνος, αλλά και να καθίσταται ευχερής η λογική ιεράρχιση των ενεργειών όταν αντιµετωπίζονται περισσότερα του ενός ιατρικά επείγοντα περιστατικά:

Kατηγορία 1: άµεσος κίνδυνος για τη ζωή της επιτόκου ή του εµβρύου.

Κατηγορία 2: µητρική ή εμβρυική δυσχέρεια, όχι όµως άµεσα απειλητική για τη ζωή της µητέρας ή του εµβρύου.

Kατηγορία 3: όχι µητρική ή εµβρυϊκή δυσχέρεια, αλλά ανάγκη πρώϊµου τοκετού.

Kατηγορία 4: συγχρονισµός του χρόνου της καισαρικής τοµής µε βάση την επιθυµία της µητέρας ή του προσωπικού.

Ποια είναι η ορθή συχνότητα καισαρικών τομών ως μέθοδος τοκετού;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ ) καθορίζει την «γέννηση φυσική και φυσιολογική λειτουργία της ζωής, η οποία δεν πρέπει να προσεγγίζεται σαν ασθένεια». Ο φυσιολογικός τοκετός αποτελεί το σημείο αναφοράς και η προτεινόμενη μέθοδος τοκετού και οι καισαρικές τομές δεν πρέπει να ξεπερνούν το 15% του συνόλου των γεννήσεων σε μία χώρα. Με βάση νεότερες μελέτες, την αύξηση των πολύδυμων κυήσεων από IVF, τη συνεχή αύξηση του μέσου όρου ηλικίας των εγκύων στις ανεπτυγμένες χώρες ίσως το ποσοστό αυτό θα έπρεπε να υπολογιστεί στο 20% περίπου.

Η συχνότητα της καισαρικής τομής έχει αυξητική τάση σε όλο τον κόσμο τα τελευταία 30 χρόνια. Στις ΗΠΑ το ποσοστό ΚΤ κυμαίνεται στο 32%. Η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα αν όχι το υψηλότερο % στις ΚΤ στην Ευρώπη αν και δεν υπάρχουν σαφή στατιστικά στοιχεία που να περιλαμβάνουν το σύνολο των τοκετών.

Ποιες οι ενδείξεις της καισαρικής τομής;

Οι ενδείξεις θεωρούνται απόλυτες (όπου πάντα διενεργείται ΚΤ) και σχετικές (όπου συχνά επιλέγεται ΚΤ).

Οι συχνότερες ενδείξεις της καισαρικής είναι οι εξής:

• Αναστολής εξέλιξης τοκετού. Όταν συνήθως για μηχανικούς σταματά η εξέλιξη του τοκετού και δεν μπορεί να ολοκληρωθεί κολπικά.
• Ανώμαλο σχήμα ή προβολή. Με αυτές τις έννοιες περιγράφεται η θέση του εμβρύου μέσα στη μήτρα. Αν το σχήμα είναι εγκάρσιο ή λοξό αντί κάθετο που είναι το φυσιολογικό, ο κολπικός τοκετός δεν είναι εφικτός και αποτελούν απόλυτη ένδειξη για ΚΤ. Η ισχιακή προβολή αποτελεί σχετική ένδειξη γιατί ο κολπικός τοκετός έχει αυξημένη επικινδυνότητα και συνήθως – ειδικά σε πρωτότοκες – συστήνεται εξωτερικός μετασχηματισμός και σε αποτυχία ΚΤ. Η μόνη ασφαλής προβολή για κολπικό τοκετό είναι η κεφαλική. Σε βρεγματική ή προσωπική προβολή, που επιμένει συνήθως διενεργείται ΚΤ. Το έμβρυο πρέπει να έχει το κεφάλι σε κάμψη και όχι σε έκταση και όταν είναι ασυγκλιτικό ή σε οπίσθια ινιακή προβολή συχνά μπορεί να ανασταλεί η πρόοδος του τοκετού.
• Εμβρυϊκή δυσχέρεια στον τοκετό λόγω μειωμένης παροχή οξυγόνου στο έμβρυο. Αν δεν μπορεί να επισπευθεί ο τοκετός με εμβρυουλκία ανάλογα με το στάδιο του τοκετού και τη βαρύτητα του προβλήματος διενεργείται ΚΤ.
• Πολύδυμη κύηση. Αποτελεί σχετική ένδειξη, αφού σε δίδυμη κύηση με κεφαλική προβολή των εμβρύων ή του πρώτου εμβρύου προκρίνεται συνήθως ο κολπικός τοκετός. Στις άλλες περιπτώσεις δίδυμων ή πολύδυμων κυήσεων ο κολπικός τοκετός μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές κυρίως για το δεύτερο ή κάποιο από τα επόμενα έμβρυα τα οποία συνήθως έχουν ανώμαλη θέση..
• Επιπωματικός ή προδρομικός πλακούντας. Αποτελεί απόλυτη ένδειξη, φράζει την οδό εξόδου του εμβρύου.
• Ανωμαλίες του ομφαλίου λώρου. Η πρόπτωση του ομφάλιου λώρου, όπως και η υμενώδης έκφυση αποτελούν απόλυτη ένδειξη για ΚΤ.
• Ρήξη της μήτρας. Σπάνια επιπλοκή σε τοκετό μετά από ΚΤ ή ινομυωματεκτομή, που αποτελεί απόλυτη ένδειξη ΚΤ.
• Βαριές αιμορραγίες πριν ή κατά τον τοκετό, όπως σε κεντρική αποκόλληση πλακούντα ή μετατραυματικής αιτιολογίας, σχεδόν πάντα αντιμετωπίζονται με ΚΤ.
• Παθολογία από την πλευρά της επιτόκου, όπως σοβαρά καρδιολογικά νοσήματα, προεκλαμψία, νευρολογικά νοσήματα , σοβαρές οφθαλμολογικές παθήσεις μπορούν υπό προϋποθέσεις να οδηγήσουν σε επιλογή προγραμματισμένης ΚΤ. Επίσης κάποιες λοιμώξεις της γυναίκας όπως ο ενεργός γεννητικός έρπητας, η εκτεταμένη κονδυλωμάτωση του αιδοίου και το AIDS αποτελούν ενδείξεις ΚΤ.
• Μηχανικοί λόγοι όπως ινομυώματα της μήτρας μπορεί να εμποδίζουν την έξοδο του εμβρύου.
• Προηγούμενη καισαρική τομή κυρίως σε περισσότερες από δύο ΚΤ στο ιστορικό. Αν και είναι δυνατό να επιχειρηθεί ο κολπικός τοκετός έπειτα από καισαρική τομή (VBAC), ο γιατρός μπορεί να συστήσει υπό προϋποθέσεις να γίνει πάλι καισαρική τομή για λόγους ασφάλειας.
• Ορισμένες συγγενείς ανωμαλίες του εμβρύου (πχ ιεροκοκκυγικότεράτωμα, ορισμένες συγγενείς καρδιοπάθειες)
• Απαίτηση της ίδιας της επιτόκου. Πολλές γυναίκες επιθυμούν να γεννήσουν με καισαρική τομή έχοντας τη λανθασμένη πεποίθηση ή ενημέρωση ότι θα αποφύγουν την ταλαιπωρία ή τις θεωρητικές επιπλοκές, που συνδέονται με το φυσιολογικό τοκετό. Αν και πρέπει αρχικά και με επιχειρήματα να αποθαρρύνεται, η επιθυμία της μέλλουσας μητέρας αν έχει προέλθει μετά ορθή, επαναλαμβανόμενη και λεπτομερή ενημέρωση για τους κινδύνους της ΚΤ και τα οφέλη του κολπικού τοκετού, πρέπει να γίνεται δεκτή ακόμα και εάν δεν υπάρχει άλλη ένδειξη για καισαρική τομή. 

Τι νάρκωση χρησιμοποιείται στην καισαρική τομή;

Η συνηθισμένη επιλογή είναι επισκληρίδιος αναισθησία ή η ραχιαία αναισθησία. Σε περιπτώσεις μαιευτικού επείγοντος, όταν δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος εφαρμογής της επισκληριδίου, εφαρμόζεται γενική αναισθησία.  Η επισκληρίδιος πλεονεκτεί σε πολλά πράγματα συγκριτικά με τη γενική αναισθησία:

• Η νάρκωση δεν περνάει στο έμβρυο. Κατά τη γενική νάρκωση, τα φάρμακα μέσω του πλακούντα περνούν και στην εμβρυική κυκλοφορία και η ΚΤ μέχρι την έξοδο του εμβρύου εκτελείται πολύ γρήγορα, ώστε η επίδραση των φαρμάκων χρονικά να είναι η μικρότερη δυνατή. Η επισκληρίδιος αναισθησία δεν περνάει στο αίμα της μητέρας, συνεπώς ούτε στο έμβρυο και επιτρέπει τη διεξαγωγή της καισαρικής με ασφάλεια και ομαλότητα.
• Η μητέρα μπορεί να έχει τις αισθήσεις της. Μπορεί να είναι μία χειρουργική επέμβαση, παρέχεται όμως η δυνατότητα να έχει επαφή με τα δρώμενα, να ακούσει το πρώτο κλάμα του μωρού της, να το δει ή να το αγκαλιάσει και να το θηλάσει, ενώ ακόμα εξελίσσεται η επέμβαση της.
• Μετά το χειρουργείο η δραστηριότητα του εντέρου είναι ταχύτερη. Έτσι επιτρέπεται η σίτιση από το στόμα μέσα σε λίγες ώρες από την επέμβαση. Με τη γενική νάρκωση, συνήθως το 1ο 24ωρο δίνονται μόνον οροί ενδοφλέβια και το δεύτερο μόνον υδρική δίαιτα (τσάι, χαμομήλι).
• Η κινητοποίηση είναι άμεση. Τα νεότερα φάρμακα καταστέλλουν τον πόνο δίχως να «παραλύουν» τους μύες. Έτσι η γυναίκα κινητοποιείται από το ίδιο απόγευμα.
• Η παραμονή αντλίας επισκληριδίου, παρέχει επαρκή αναλγησία κατά το 1ο 24ωρο, όπου ο πόνος είναι εντονότερος.  

Για τους παραπάνω λόγους, στα μεγάλα μαιευτήρια χρησιμοποιείται η επισκληρίδιος αναισθησία σε όλες τις προγραμματισμένες καισαρικές τομές, αλλά και σε αρκετές από τις έκτακτες, όταν έχει ήδη γίνει επισκληρίδιος νάρκωση κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Παρόμοια με την επισκληρίδιο είναι και η ραχιαία αναισθησία, η οποία είναι τεχνικά ευκολότερη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανάλογα. Δυστυχώς στη ραχιαία, η χορήγηση αναισθητικού γίνεται εφάπαξ και δεν τοποθετείται αντλία.

Η γενική εφαρμόζεται στις περιπτώσεις,  όπου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η επισκληρίδιος (π.χ. σε προβλήματα της σπονδυλικής στήλης της επιτόκου) καθώς και σε επείγουσες καισαρικές, όπου δεν έχει προηγηθεί η χορήγηση επισκληριδίου. 

 Η νάρκωση επηρεάζει το θηλασμό;

Όχι. Κανένα από τα είδη νάρκωσης που χρησιμοποιείται για τη καισαρική τομή δεν επηρεάζει ούτε αποτελεί αντένδειξη για το θηλασμό.

Στη περίπτωση της επισκληριδίου νάρκωσης, επειδή η γυναίκα έχει τις αισθήσεις της, μπορεί αν το επιθυμεί, να θηλάσει αμέσως μετά την έξοδο και σταθεροποίηση του νεογνού πριν το τέλος της επέμβασης.

Πώς γίνεται η καισαρική τομή;

Τα τελευταία χρόνια η καισαρική τομή πραγματοποιείται με εγκάρσια τομή στο κάτω μέρος της κοιλιάς (τομή Pfannenstiel). Η τομή αυτή προσφέρει καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα από τις κάθετες τομές, διότι συνήθως κρύβεται κάτω από το ύψος του bikini.

Έπειτα διανοίγονται τα στρώματα του κοιλιακού τοιχώματος προκειμένου να φτάσουμε στη μήτρα. Η σύγχρονη τεχνική επιβάλει τη, η οποία απαιτούσε στο τέλος συρραφή των μυών και ήταν πιο επώδυνη. Η διάνοιξη της μήτρας επίσης γίνεται με χαμηλή εγκάρσια τομή στο μυομήτριο (τομή Monroe – Kerr). Η μέθοδος αυτή είναι ασφαλέστερη για τις επόμενες κυήσεις, δεδομένου ότι οι κάθετες τομές στη μήτρα έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ρήξης.

Ακολουθεί η έξοδος του εμβρύου, η διατομή του ομφαλίου λώρου και η ανάνηψη του, η οποία γίνεται από τον παιδίατρο σε θερμοκοιτίδα. Το νεογνό σταθεροποιείται, στεγνώνεται, ζυγίζεται και έπειτα δίδεται για λίγο στη μητέρα του.  Αν προβλέπεται η λήψη βλαστικών κυττάρων, αυτή εκτελείται τώρα από τον ομφάλιο λώρο του πλακούντα. Αν όχι, ο πλακούντας αφαιρείται ολόκληρος μαζί με τους υμένες του. 

Στη συνέχεια το τοίχωμα της μήτρας συρράπτεται με συνθετικό απορροφήσιμο ράμμα. Η συνηθισμένη τεχνική είναι σε δύο στρώματα. Ακολουθεί ο έλεγχος των παραμητρίων και αιμόστασης. Συνήθως αποφεύγεται η σύγκλειση των υπόλοιπων στρωμάτων εκτός από την περιτονία των ορθών κοιλιακών. Το δέρμα συρράπτεται με ενδοδερμική πλαστική συρραφή, με απορροφήσιμο ράμμα. Έτσι επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό αισθητικό αποτέλεσμα και δεν απαιτείται αφαίρεση ραμμάτων σε επόμενο χρόνο.  

Η όλη διαδικασία συνήθως διαρκεί περίπου  30-40’.

Πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες

Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης η μητέρα θα παραμείνει στην ανάνηψη για περίπου 2 ώρες μέχρι να διαπιστωθεί ότι είναι εντελώς καλά για να μεταφερθεί στο δωμάτιο της.

Η επισκληρίδιος αναισθησία πλεονεκτεί διότι επιτρέπει στη γυναίκα να σιτιστεί νωρίτερα και να κινητοποιηθεί από το κρεβάτι άμεσα. Επίσης, συχνά παραμένει η επισκληρίδιος αναισθησία για καλύτερη αναλγησία κατά το πρώτο 24ωρο, που είναι και το δυσκολότερο. Έπειτα το μετεγχειρητικό άλγος αντιμετωπίζεται με συμβατικά παυσίπονα.

Η νοσηλεία διαρκεί 3-4 ημέρες ανάλογα με τη πορεία της μητέρας και του νεογνού.

Η μητέρα συνήθως θα σηκωθεί για μερικά βήματα το απόγευμα της επέμβασης. Ελαφρά δίαιτα την πρώτη ημέρα και ελεύθερη από την επόμενη και ελεύθερα υγρά από το στόμα είναι οι συνήθεις οδηγίες.

Η πιο δύσκολη ημέρα από πλευράς πόνου είναι η 2^η μετά τη διακοπή της επισκληριδίου και σταδιακά η βελτίωση κάθε 24ωρο είναι αρκετά σύντομη. Συνήθως την ημέρα του εξιτηρίου με ελαφρά παυσίπονα μπορεί να κάνει τις συνήθεις καθημερινές ασχολίες χωρίς δυσκολία. 

Ποιες οι πιθανές επιπλοκές της καισαρικής τομής;

Η καισαρική είναι μία μεγάλη επέμβαση και επομένως συνοδεύεται από αριθμό επιπλοκών με συχνότητα που αυξάνεται με τον αριθμό των καισαρικών τομών.

Οι συχνότερες επιπλοκές είναι:

• Αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων για την µητέρα.
• Κίνδυνος κάκωσης οργάνων της µμητέρας κατά την επέμβαση (Κυρίως έντερο και ουροδόχος κύστη έως 2%).
• Αυξημένος κίνδυνος για θρόμβωση ή πνευμονική εκβολή της µμητέρας κατά ή αμέσως µετά από καισαρική τομή.
• Αυξημένη πιθανότητα αιμορραγίας. Στην καισαρική τοµή κατά μέσο χάνεται διπλάσια ποσότητα αίματος (~1lt) σε σχέση με τον φυσιολογικό τοκετό (~500ml). 1 έως 6 στις 100 γυναίκες που υποβλήθηκαν σε ΚΤ θα χρειαστούν µετάγγιση αίματος.
• Συχνότερη η εμφάνιση επιπωµατικού και διεισδυτικού πλακούντα σε εποµένη κύηση µετά από καισαρική τομή, καταστάσεις που σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα αιμορραγίας, υστερεκτομής και μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή της εγκύου.
• Κίνδυνοι από την αναισθησία και την αντίδραση σε φάρμακα.
• Κίνδυνος δημιουργίας μετεγχειρητικών συμφύσεων.
• Κίνδυνος επιπλέον χειρουργείων (Υστερεκτομής, νέας καισαρικής τομής σε επόμενο τοκετό, επιδιόρθωσης κύστης, λύσης συμφύσεων).
• Ατονία της μήτρας
• Αυξημένο κόστος της καισαρικής τομής.

Είναι όμως γεγονος ότι στα μεγάλα μαιευτήρια με το εκπαιδευμένο προσωπικό και τα σύγχρονα μέσα η καισαρική τομή αποτελεί μια επέμβαση ρουτίνας και οι επιπλοκές είναι αραιές ή και σπάνιες.

Από μελέτες πληθυσμών έχουν καταδείξει ότι τα βρέφη, που γεννήθηκαν με Καισαρική Τομή διατρέχουν, κατά ένα ποσοστό περίπου 20% αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης άσθματος, 20% αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη Τύπου 1, παρόμοιο κίνδυνο να είναι παχύσαρκοι ενήλικες και ελαφρά μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης γαστρεντερικών παθήσεων όπως είναι η νόσος του Crohn ή κοιλιοκάκη (δυσανεξία στη γλουτένη). Σε αντίθεση με το φυσιολογικό τοκετό, ο οποίος δίνει την ευκαιρία στο γαστρεντερικό σύστημα των νεογνών  να εποικιστεί από τα μητρικά βακτήρια, η καισαρική τομή έχει ως συνέπεια το νεογνικό γαστρεντερικό να εποικίζεται από τα βακτήρια του νοσοκομείου. Με δεδομένο ότι το γαστρεντερικό σύστημα είναι το σημείο όπου ωριμάζουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού, η εισβολή ξένων μικροβίων στο γαστρεντερικό επιδρά καθοριστικά στο πάγκρεας και στη φυσιολογία/παθολογία του ανοσοποιητικού του βρέφους. Ο διαβήτης τύπου Ι αναπτύσσεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα  του οργανισμού  καταστρέφει τα ινσουλινοπαραγωγά κύτταρα του παγκρέατος.

Πότε είναι ο καταλληλότερος χρόνος να γίνεται η προγραμματισμένη καισαρική τομή;

Για αρκετά χρόνια η προγραμματισμένη καισαρική τομή  γινόταν μεταξύ της 37^ης και 39^ης εδομάδας  θεωρώντας  ότι το  έμβρυο  είναι τελειόμηνο. Όμως έχει τεκμηριωθεί μέσα από έρευνες ότι πάρα πολλά νεογνά αυτής της ηλικίας δεν είναι τόσο ώριμα και  αντιμετωπίζουν  αναπνευστικά κυρίως προβλήματα. Μελέτες έδειξαν ότι τα νεογνά που γεννήθηκαν  από τις 37 μέχρι 38+6 εβδομάδες αντιμετώπιζαν αναπνευστικά προβλήματα και υπογλυκαιμία, αφού  διαθέτουν  χαμηλά  επίπεδα  κατεχολαμινών – κατά μέσον όρο πέντε φορές λιγότερα  σε σύγκριση με νεογνό με  φυσιολογικό τοκετό. Τα περισσότερα έγιναν εισαγωγή στη μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών, για αυτό είναι καλύτερα να προγραμματίζεται η καισαρική τομή  όταν είναι δυνατό στις  39 εβδομάδες τουλάχιστον. Αν πρέπει να προγραμματισθεί νωρίτερα θα πρέπει να προηγηθεί κατάλληλη προετοιμασία των πνευμόνων του εμβρύου. 

Μπορώ να κάνω φυσιολογικό τοκετό μετά από καισαρική τομή (VBAC);

Ο κολπικός τοκετός έπειτα από καισαρική τομή (VBAC=vaginal birth after cesarean ή TOLAC trial of labor after cesarean) είναι εφικτός.

Διαβάστε το σχετικό άρθρο.

Στις ημέρες μας παρουσιάζονται ως ενδείξεις καισαρικής καταστάσεις που δεν είναι αιτίες για ΚΤ; Ποιες είναι αυτές;

• Μικρό έμβρυο για την ηλικία κύησης (κάθε έμβρυο με βάρος >2000gr θα μπορούσε να γεννηθεί φυσιολογικά. Η ΚΤ είναι η επιλογή σε περιπτώσεις σοβαρής υπολειπόμενης ανάπτυξης με παθολογικά Doppler)
• Περιτύλιξη ομφαλίου λώρου (2/3 νεογνά παρουσιάζουν κατά τη γέννησή τους περιτυλίξεις και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί αιτία ΚΤ. ΣΕ παρουσία περιτυλίξεων παρατηρείται όμως μία ελαφρά αυξημένη συχνότητα εμβρυικής δυσχέρειας, που μπορεί να οδηγήσει σε ΚΤ)
• Χαμηλό ανάστημα εγκύου (ανυπόστατη ένδειξη).
• Στενή λεκάνη (η υποκειμενική εκτίμηση του εύρους της λεκάνης «με το μάτι» είναι μια τελείως ανυπόστατη αιτιολόγηση ΚΤ)
• Υψηλή θέση κεφαλής του εμβρύου στις 40 εβδ. (ανυπόστατη ένδειξη).
• Προχωρημένη ηλικία της μητέρας >40 ετών (ανυπόστατη ένδειξη).
• Ιστορικό από προσβολή από ΗPV ή ιό του έρπητα των γεννητικών οργάνων
• Υψηλή μυωπία, αστιγματισμός ή στραβισμός (απλά απαιτείται βυθοσκόπηση για αποκλεισμό παρουσίας σοβαρών αλλοιώσεων, πουθα μπορούσαν να επιδεινωθούν στον τοκετό).
• Αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία της μητέρας (συνήθως αποτελούν αιτία προσπάθειας αποφυγής ΚΤ λόγω αυξημένου κινδύνου επιπλοκών).
• Διαβήτης της κύησης (μπορεί να αποτελέσει αιτία τοκετού νωρίτερα στην κύηση, αλλά όχι για ΚΤ).

Όλα τα παραπάνω και αρκετές άλλες ευφάνταστες αιτιολογίες δεν αποτελούν από μόνες τους απόλυτες ιατρικές ενδείξεις για καισαρική τομή και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη εξατομικευμένα, ανάλογα με τα προσωπικά δεδομένα, την κατάσταση υγείας και την πορεία της εγκυμοσύνης της κάθε γυναίκας.

Πως μπορεί μία ΚΤ να γίνει πιο ευχάριστη εμπειρία για την επίτοκο;

Ένα χειρουργείο ειδικά όταν γίνεται λόγω αποτυχίας στην προσπάθεια για τοκετό δεν μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευχάριστη εμπειρία. Όμως δεν παύει να είναι η στιγμή που φέρνουμε το παιδί μας στον κόσμο και ακόμη και αν δεν γίνεται με τον πιο επιθυμητό τρόπο, είναι ορόσημο στη ζωή της γυναίκας και υπάρχουν τρόποι να διατηρήσουμε τη μαγεία της στιγμής και να κάνουμε την όλη διαδικασία μία όμορφη ανάμνηση.

Η “φιλική” καισαρική όπως αποκαλείται διεθνώς είναι βασική προτεραιότητα της μαιευτικής μας ομάδας κατά τη διαδικασία της καισαρικής, που αποσκοπεί στονα μετατρέψει ένα ψυχρό χειρουργείο σε μία ευχάριστη ανάμνηση για τη μητέρα που θα ενδυναμώσει τη σχέση της με το νεογέννητο και θα απαλύνει την απογοήτευση από τη επιτυχία του κολπικού τοκετού.

Είναι μία προσπάθεια όλου του ιατρικού επιτελείου (μαιευτήρας, αναισθησιολόγος, νοσοκόμες, μαίες) να μετατρέψουν τη διαδικασία της ΚΤ σε όσο το δυνατό ομορφότερη εμπειρία με όμορφες αναμνήσεις και θετικά συναισθήματα από τη γέννηση του μωρού της και περιλαμβάνει:

• Επισκληρίδιο αναισθησία, ώστε η μητέρα να είναι ξύπνια, με επαρκή αναλγησία ώστε να μην αισθάνεται καθόλου πόνο και να επικεντρώνει  την προσοχή της στη γέννηση του παιδιού της και να έχει επαφή με το νεογέννητο
• Συνεχή παρουσία της συνεργάτιδας μαίας δίπλα στην επίτοκο, ώστε να την υποστηρίζει ψυχολογικά και να τη βοηθά να παραμένει ήρεμη τονίζοντάς της τα θετικά της όλης διαδικασίας και βοηθώντας την επαφή με το νεογνό.
• Επίδειξη του νεογνού στη μητέρα αμέσως μετά τη γέννησή του για την πρώτη οπτική επαφή.
• Αμέσως μετά την ανάνηψή του, άμεση παράδοση του βρέφους στην αγκαλιά της μητέρας του. Επιδίωξη της επαφής “δέρμα με δέρμα”, που βοηθά στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος του νεογνού και στην καλύτερη προσαρμογή στο θηλασμό.
• Η μητέρα μπορεί να έρθει σε επαφή με το νεογέννητο μωράκι και ακόμη και να ξεκινήσει τον πρώτο του θηλασμό με τη βοήθεια της μαίας πριν ολοκληρωθεί το χειρουργείο.
• Χειρουργική τεχνική με το μικρότερο δυνατό μήκος τομής, ελαχιστοποίηση των τομών και συρραφών, ευγενικός χειρισμός των ενδοκοιλιακών οργάνων για μείωση του μετεγχειρητικού πόνου και πλαστική αποκατάσταση της τομής με ενδοδερμική ραφή με απορροφήσιμα ράμματα για καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
• Συνέχεια του θηλασμού στο χώρο της ανάνηψης του χειρουργείου μέχρι την μεταφορά στους θαλάμους της κλινικής.
• Μετά το θηλασμό παρέχεται ο απαραίτητος χρόνος στο σύζυγο να δει τη μητέρα και το νεογέννητο και να περάσουν τις πρώτες τους στιγμές ως ολοκληρωμένη οικογένεια.  και γενικά όλες οι υπόλοιπες διαδικασίες είναι παρόμοιες με εκείνες ενός κολπικού τοκετού.
• Διατήρηση αντλίας επισκληριδίου για τις πρώτες 24 ώρες μετά την επέμβαση, που δίνει τη δυνατότητα στη μητέρα απαλλαγμένη από έντονους πόνους να ασχοληθεί με τη φροντίδα και το θηλασμό του νεογέννητου.
• Άμεση δυνατότητα της μητέρας να πίνει υγρά και να λάβει το πρώτο της γεύμα λίγες ώρες μετά το χειρουργείο.
•  Η μητέρα μπορεί να σηκωθεί την επομένη μέρα από την επέμβαση και να είναι αρκετά λειτουργική. Μια εβδομάδα περίπου μετά την ΚΤ η μητέρα θα είναι σε πολύ καλή κατάσταση και θα μπορεί να αναλαμβάνει όλες τις καθημερινές ασχολίες στο σπίτι και μετά από 40 μέρες περίπου θα έχει αναρρώσει πλήρως.

Το πιο σημαντικό είναι ότι ανάλογα με τη αιτία, που οδήγησε στην ανάγκη να πραγματοποιηθεί η ΚΤ, είναι πολύ πιθανό στην επόμενη εγκυμοσύνη να υπάρχει η δυνατότητα να επιδιώξετε και ενδεχομένως να επιτύχετε το φυσιολογικό τοκετό.